Ölvunar- og vímuefnaakstur

Akstur undir áhrifum áfengis eða vímuefna er ein af algengustu orsökum banaslysa í umferðinni. Á árunum 2015-2019 slösuðust 422 af völdum aksturs undir áhrifum áfengis eða vímuefna. Þar af létust 8 manns.

Samkvæmt umferðarlögum nr. 77/2019, 49. grein, telst ökumaður ekki getað stjórnað ökutæki örugglega ef vínandamagn mælist 0,2‰ í blóði hans. Refsimörk verða þó áfram miðuð við 0,5‰ og verður ökumönnum því ekki gerð refsing nema áfengi í blóði mælist yfir 0,5‰.

Sá sem ekur undir áhrifum áfengis eða vímuefna er talinn vera u.þ.b. 90 sinnum líklegri til að lenda í banaslysi en sá sem ekki er undir áhrifum.

Spurt og svarað 

Hvenær má aka undir áhrifum?

Aldrei. 

Hvað þarf mikið magn áfengis að mælast til að ökumaður teljist ekki mega stjórna vélknúnu ökutæki? 

Samkvæmt umferðarlögum nr. 77/2019, 49. grein, telst ökumaður ekki getað stjórnað ökutæki örugglega ef vínandamagn mælist 0,2‰ í blóði hans. Refsimörk verða þó áfram miðuð við 0,5‰ og verður ökumönnum því ekki gerð refsing nema áfengi í blóði mælist yfir 0,5‰.

Hvað þarf mikið magn ávana- og fíkniefna að mælast til að ökumaður teljist óhæfur til að stjórna vélknúnu ökutæki?

Magnið skiptir í raun ekki máli því ef það mælist ávana- og fíkniefni í ökumanni telst hann vera undir áhrifum og þ.a.l. óhæfur til að stjórna ökutæki  örugglega.

Hvað tekur langan tíma fyrir vínanda að hverfa úr blóðinu?

Það getur tekið allt að 18-20 klst. fyrir áfengið að fara úr líkamanum. Ýmsir þættir hafa áhrif á hversu lengi vínandi er að hverfa úr blóðinu svo sem magn þess áfengis sem innbyrt er og líkamsbygging einstaklingsins. Lifrin minnkar vínandann í blóðinu um 0,15‰ á klukkustund og meðan á því stendur er best að hvílast vel. Ekki er hægt að flýta fyrir niðurbroti vínanda í blóði með neinum hætti en margir virðast halda að svo sé.

Borga tryggingarnar ekki tjónið og slysið þrátt fyrir ölvunar- eða vímuefnaakstur?

Nei. Ökumaður sem mælist með áfengi eða vímuefni í sér þegar hann veldur slysi stendur uppi með tjón og kostnað vegna þess. Tryggingarfélög eiga endurkröfurétt vegna slyss sem ökumaður veldur eftir neyslu áfengis eða vímuefna jafnvel þótt áhrifin séu lítil. 

Hver er refsingin þegar ökmaður ekur undir áhrifum?

Alvarlegasta refsingin og töluvert algeng er sú að valda slysi. Flest slys sem verða af völdum ölvunar eða annarskonar vímuefnaaksturs eru mjög alvarleg.

Viðurlög fara eftir magni áfengis, lyfja eða ávana- og fíkniefna sem mælast í ökumanni. Sjá upplýsingar um magn, sektir og sviftingu í Reglugerð um sektir og önnur viðurlög vegna brota á umferðarlögum og reglum settum samkvæmt þeim.

Sá sem sviptur hefur verið ökuréttindum um lengri tíma en eitt ár öðlast ekki ökuréttindi að nýju, að loknum sviptingartíma nema hann standist ökupróf að nýju, sjá nánar hér.

Eru margir teknir fyrir akstur undir áhrifum áfengis eða vímuefna hér á landi?

Árið 2019 voru 1.661 teknir fyrir ölvunarakstursbrot og 2.673 teknir fyrir akstur undir áhrifum ávana- og fíkniefna.

Graf

Verða mörg slys vegna aksturs undir áhrifum áfengis eða vímuefna hér á landi?

Á árunum 2015-2019 slösuðust 422 af völdum aksturs undir áhrifum áfengis eða vímuefna. Þar af létust 8 manns. Sjá nánar í slysaskýrslum Samgöngustofu.